Ngày đó tôi hay gọi điện về nhà.
Có hôm gần trưa mới nghe mẹ nói:
“Mẹ đang đi chợ.”
Tôi hỏi:
“Sao hôm nay mẹ đi chợ muộn rứa?”
Mẹ trả lời rất tỉnh:
“Ừ, mẹ làm biếng, ngủ dậy muộn.”
Tôi tin.
Nhưng nghĩ lại mới thấy vô lý.
Mẹ tôi có bao giờ ngủ muộn đâu.
Một người phụ nữ nông dân, quen dậy từ khi trời còn chưa sáng. Việc ngoài đồng, việc trong nhà, con cái… cả đời mẹ gần như chẳng biết ngủ nướng là gì.
Vậy tại sao mẹ cứ đợi đến trưa mới đi chợ?
Sau này tôi mới biết lý do.
Buổi trưa chợ vãn.
Người mua đã về gần hết. Người bán chuẩn bị dọn hàng.
Mớ rau còn lại hơi héo một chút. Con cá không còn tươi bằng buổi sáng. Những thứ bán chưa hết thường được bán rẻ hơn.
Không rẻ hơn nhiều đâu.
Có khi chỉ vài ngàn đồng.
Nhưng với mẹ lúc đó, vài ngàn đồng cũng là tiền.
Mẹ đi chợ trưa để mua đồ rẻ hơn một chút.
Tiết kiệm được đồng nào hay đồng đó.
Thời điểm ấy tôi đang ở Sài Gòn, vừa khởi nghiệp.
Nghe hai chữ “giám đốc” thì oai, nhưng có những ngày trong tài khoản của tôi còn chưa tới mười ngàn đồng.
Mẹ biết con mình khó khăn nên thỉnh thoảng lại hỏi:
“Có tiền tiêu không con? Để mẹ gửi cho ít.”
Có những lần nhìn thấy chữ “Mẹ” hiện trên màn hình điện thoại, tôi không dám nghe.
Không phải vì không muốn nói chuyện với mẹ.
Mà vì sợ mẹ lại hỏi câu đó.
Tôi biết số tiền mẹ định gửi cho mình đến từ đâu.
Từ những đồng bạc mẹ chắt chiu.
Từ những buổi chợ trưa.
Từ việc một người mẹ quê chịu ăn món kém tươi hơn một chút, mua mớ rau héo hơn một chút, chỉ để dành thêm được vài đồng cho con.
Lúc đó tôi mới hiểu:
Cùng là 100.000 đồng, nhưng giá trị của nó với mỗi người hoàn toàn khác nhau.
Có 100.000 đồng mình tiêu trong vài phút chẳng cần suy nghĩ.
Nhưng cũng có 100.000 đồng là cả một ngày công của ai đó.
Có một triệu mình thấy chẳng đáng bao nhiêu.
Nhưng có người phải nhịn rất nhiều thứ mới để dành được một triệu.
Tiền không chỉ có mệnh giá.
Nó còn có mồ hôi phía sau nó.
Có lẽ vì lớn lên trong hoàn cảnh như vậy nên đến hôm nay, dù điều kiện đã khác rất nhiều, tôi vẫn rất khó nhìn tiền theo kiểu:
“Có rồi thì cứ tiêu.”
Kiếm được tiền đã khó.
Giữ được tiền cũng là một năng lực.
Và sử dụng đồng tiền sao cho xứng đáng với công sức mình bỏ ra để kiếm nó lại là một chuyện khác nữa.
Tôi không nghĩ nghèo là điều gì đáng để lãng mạn hóa.
Nếu được lựa chọn, chẳng ai muốn bố mẹ mình phải đợi đến trưa mới đi chợ chỉ để mua rẻ hơn vài ngàn đồng.
Nhưng nếu hỏi nghèo khó đã dạy tôi điều gì, thì có một bài học tôi không bao giờ quên:
Đừng coi thường những đồng tiền nhỏ.
Bởi rất nhiều tài sản lớn sau này đều bắt đầu từ thái độ của mình với những đồng tiền nhỏ ngày hôm nay.
Một người kiếm được ít mà biết trân trọng tiền, khi kiếm được nhiều hơn họ vẫn còn cái gốc đó.
Còn nếu lúc chưa có bao nhiêu đã tiêu tiền để chứng minh mình “có”, thì kiếm thêm đôi khi chỉ giúp mình… tiêu lớn hơn.
😂
Bây giờ mỗi khi nhớ lại câu:
“Mẹ làm biếng, ngủ dậy muộn.”
tôi vẫn thấy thương.
Đó là một lời nói dối rất vụng về.
Nhưng mẹ nói để con mình không phải nghĩ ngợi.
Ngày ấy tôi chỉ nghe một câu rất bình thường.
Nhiều năm sau mới hiểu phía sau câu ấy là cả một bài học về đồng tiền.
Một đồng tiền đáng giá bao nhiêu không chỉ nằm ở con số in trên nó.
Mà còn nằm ở việc người kiếm ra nó đã phải đánh đổi những gì.
Có lẽ vì vậy mà tới giờ, tôi vẫn nhớ những buổi chợ trưa của mẹ….
Bài viết đã đăng trên fanpage Bình Giấy.
